พาสปอร์ตหายทำยังไง? พาสปอร์ตหายต้องแจ้งความไหม พร้อมวิธีทำเล่มใหม่

    เชื่อว่า หลายคนอาจเคยทำพาสปอร์ตหายระหว่างการเดินทาง และทำให้ช่วงเวลาแห่งความสุขและการพักผ่อน กลายเป็นความวุ่นวายโกลาหลเลยก็ว่าได้ “พาสปอร์ต” (Passport) หรือ “หนังสือเดินทาง” เป็นเอกสารสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งในการเดินทางไปต่างประเทศ เปรียบเหมือนบัตรประจำตัวประชาชนของเราในต่างแดน หากเราทำพาสปอร์ตหายก็อย่าเพิ่งตื่นตระหนกจนเกินไป ชับบ์ รวบรวมข้อมูลและข้อควรปฏิบัติเมื่อทำพาสปอร์ตหาย ให้คุณรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินได้อย่างมีสติและรวดเร็ว พร้อมอัปเดตข้อมูลล่าสุด “พาสปอร์ตหาย ไม่ต้องแจ้งความ” อีกต่อไป!

บทความนี้ ชับบ์ จะพาคุณไปหาคำตอบว่า พาสปอร์ตหายต้องแจ้งความไหม และหากทำพาสปอร์ตหาย ต้องเตรียมเอกสารและดำเนินการอย่างไรบ้าง เพื่อให้คุณรับมือสถานการณ์ได้อย่างถูกต้องและรวดเร็วที่สุด

ยาวไปเลือกอ่านได้นะ

• พาสปอร์ตหาย ไม่ต้องแจ้งความจริงหรือ?
• ทำพาสปอร์ตหายในประเทศไทยทำยังไง?
• ทำพาสปอร์ตหายในต่างประเทศ ทำยังไง?
• พาสปอร์ตหาย ต้องรีบกลับไทย ทำอย่างไรดี?
• 6 เรื่องควรรู้ เตรียมตัวให้พร้อมรับมือ “พาสปอร์ตหาย” ในต่างประเทศ

พาสปอร์ตหาย ไม่ต้องแจ้งความจริงหรือ?

    เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2567 กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ (Department of Consular Affairs) ได้ออกประกาศอย่างเป็นทางการว่า หากคุณทำพาสปอร์ตหายทั้งในเมืองไทยและต่างประเทศ ไม่จำเป็นต้องแจ้งความที่สถานีตำรวจอีกต่อไป โดยคุณสามารถทำพาสปอร์ต หรือหนังสือเดินทางเล่มใหม่ได้เลย เพียงติดต่อที่กรมการกงศุล หรือสำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราวทั่วประเทศ จากนั้นเจ้าหน้าที่จะให้คุณกรอกแบบฟอร์มบันทึกข้อมูลพาสปอร์ตสูญหาย หากคุณทำหนังสือเดินทาง หรือพาสปอร์ตหายในต่างประเทศก็สามารถติดต่อกับสถานเอกอัครราชทูต และสถานกงสุลทุกแห่งในต่างประเทศได้เช่นกัน

    ทั้งนี้ กรมการกงศุลฯ ยังอธิบายด้วยว่า การที่พาสปอร์ตหายแล้วไม่ต้องแจ้งความ ช่วยลดขั้นตอนและความยุ่งยากให้แก่ประชาชน โดยข้อมูลพาสปอร์ตสูญหายจะถูกบันทึกในฐานข้อมูลของกรมการกงสุล รวมถึงแจ้งกับ INTERPOL (องค์การตำรวจอาชญากรรมระหว่างประเทศ) เพื่อป้องกันไม่ให้มิจฉาชีพนำพาสปอร์ตที่สูญหายของคุณไปใช้ในทางมิชอบ แม้ว่ากรมการกงสุลฯ จะยกเลิกการบังคับให้แจ้งความพาสปอร์ตหายแล้วก็ตาม แต่หากคุณไม่แน่ใจการแจ้งความยังคงมีประโยชน์ในบางกรณี เช่น

• เพื่อความสบายใจ การมีใบแจ้งความทำให้รู้สึกมั่นใจมากขึ้นว่า เราได้ดำเนินการตามขั้นตอนอย่างถูกต้องแล้ว
• เป็นหลักฐานเพิ่มเติม ในบางกรณี เช่น การทำประกันภัยการเดินทาง การมีใบแจ้งความอาจเป็นประโยชน์ในการเคลมประกันได้
• ป้องกันการแอบอ้าง หากมีผู้นำพาสปอร์ตของเราไปใช้ในทางที่ผิด ใบแจ้งความจะใช้เป็นหลักฐานยืนยันว่า เราได้แจ้งความพาสปอร์ตหายแล้ว

ข้อควรรู้ : สรุปง่าย ๆ คือ ถ้าพาสปอร์ตหายไม่ต้องแจ้งความก็ได้ แต่ถ้าจะแจ้งก็ไม่เสียหาย โดยเฉพาะถ้าต้องการใช้เอกสารเพิ่มเติมสำหรับการเคลมประกันการเดินทาง

ทำพาสปอร์ตหายในประเทศไทยทำยังไง?

    หากคุณทำพาสปอร์ตหายในประเทศไทย คุณสามารถติดต่อขอทำหนังสือเดินทางเล่มใหม่และยกเลิกการใช้งานหนังสือเดินทางเล่มเก่าที่สูญหายได้เลยโดยไม่ต้องแจ้งความ รวมถึงยื่นคำร้องขอทำพาสปอร์ตเล่มใหม่ได้ที่กรมการกงศุล หรือสำนักงานหนังสือเดินทางทั่วประเทศ และทำตามขั้นตอนต่าง ๆ ดังนี้

ขั้นตอนที่ 1 เตรียมเอกสารที่จำเป็นสำหรับการทำพาสปอร์ตใหม่

เตรียมเอกสารที่จำเป็นสำหรับการทำพาสปอร์ตใหม่ ซึ่งประกอบด้วย 

• บัตรประจำตัวประชาชนตัวจริง หรือสูจิบัตร สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี
• ใบเปลี่ยนชื่อ หรือ นามสกุล กรณีที่ชื่อคุณได้ทำการเปลี่ยนชื่อ หรือนามสกุล
• สำเนาทะเบียนบ้าน
• ใบแจ้งความจากสถานีตำรวจ (ถ้ามี)
• สำเนาพาสปอร์ตเล่มเก่า (ถ้ามี)

เคล็ดลับ: ก่อนทุกทริปควรถ่ายภาพพาสปอร์ต และบัตรประชาชนเก็บไว้ใน Google Drive หรือ iCloud เผื่อฉุกเฉินจะได้ดึงมาใช้ได้ทันที

ขั้นตอนที่ 2 กรอกแบบฟอร์มบันทึกข้อมูลพาสปอร์ตสูญหายได้ที่กรมการกงศุล

หลังจากเตรียมเอกสารครบแล้ว ให้กรอกฟอร์มบันทึกข้อมูลพาสปอร์ตสูญหายได้ที่กรมการกงศุล หรือสำนักงานหนังสือเดินทางชั่วคราวทั่วประเทศ โดยข้อมูลจะถูกบันทึกและส่งไปยัง INTERPOL สำหรับป้องกันการปลอมแปลงหนังสือเดินทาง หรือนำไปใช้ในทางมิชอบ จากนั้นให้ยื่นคำร้องขอทำพาสปอร์ตใหม่ได้เลย ระยะเวลาดำเนินการปกติอยู่ที่ 2 - 3 วันทำการ หรือสามารถขอแบบด่วนได้ภายใน 1 วัน (มีค่าธรรมเนียมเพิ่มเติม) สำหรับผู้ที่ต้องเดินทางเร่งด่วน

ทำพาสปอร์ตหายในต่างประเทศ ทำยังไง?

    แม้สถานการณ์พาสปอร์ตหายในต่างประเทศจะมีความซับซ้อนและยุ่งยากกว่า แต่คุณก็สามารถจัดการได้ด้วยตัวเอง ก่อนอื่นเลยเราอยากให้คุณ “ตั้งสติ” แล้วทำการค้นหาอย่างละเอียดอีกครั้งทั้งในกระเป๋าและบริเวณโดยรอบ อย่าลังเลที่จะขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่ตำรวจ เจ้าหน้าที่สถานทูต หรือแม้แต่คนรอบข้าง เพื่อจะได้ค้นหาพาสปอร์ตโดยเร็ว หากค้นหาจนมั่นใจแล้วว่า พาสปอร์ตหายแน่ ๆ ให้คุณปฏิบัติตามขั้นตอนเหล่านี้

1. แจ้งความต่อตำรวจท้องถิ่นในประเทศนั้น ๆ เพื่อขอใบรับแจ้งความ ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญและป้องกันมิจฉาชีพนำพาสปอร์ตไปใช้ในทางที่ผิด
2. ติดต่อสถานทูต หรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้น ๆ เพื่อขอความช่วยเหลือและคำแนะนำในการออกเอกสารเดินทางฉุกเฉิน (Emergency Travel Document)
3. เตรียมเอกสารสำคัญ (เท่าที่มี) เช่น สำเนาพาสปอร์ต (ถ้ามี) / บัตรประชาชนไทย / สำเนาทะเบียนบ้านในประเทศไทย และรูปถ่ายหน้าตรงขนาด 2x2 นิ้ว จำนวน 4 รูป
4. สถานทูต หรือสถานกงสุลจะออกเอกสารเดินทางฉุกเฉิน เพื่อให้คุณสามารถเดินทางกลับประเทศไทย หรือดำเนินการออกพาสปอร์ตเล่มใหม่ให้ในกรณีที่จำเป็น

ข้อควรรู้: หมายเลขด่วนกรมการกงสุล (สายด่วน 24 ชั่วโมง): โทร. 02-572-8442 หรือสายด่วน +66-2-572-8442 สามารถโทรขอข้อมูลสถานทูตไทยที่ใกล้ที่สุดได้ทุกเมื่อ

พาสปอร์ตหาย ต้องรีบกลับไทย ทำอย่างไรดี?

    อย่าเพิ่งร้อนใจไป ถ้าคุณทำพาสปอร์ตหายและต้องรีบเดินทางกลับประเทศไทย โดยไม่สามารถรอรับหนังสือเดินทางเล่มใหม่ได้ สถานฑูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้น ๆ จะออก “เอกสารใบผ่านทางเดินทางครั้งเดียว” หรือที่เรียกว่า “Certificate of Identity” (C.I.) เพื่อใช้เดินทางกลับประเทศไทยได้แค่ครั้งเดียวเท่านั้น เมื่อกลับถึงประเทศไทยแล้วเอกสารเดินทางจะหมดอายุการใช้งานทันที โดยเอกสารที่ใช้ในการยื่นขอทำหนังสือเดินทางชั่วคราว ประกอบด้วย

• แบบฟอร์มคำร้อง (ติดต่อได้ที่สถานฑูต หรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้น ๆ)
• ใบแจ้งความ
• สำเนาหนังสือเดินทาง
• สำเนาบัตรประชาชน หรือ สำเนาทะเบียนบ้าน
• รูปถ่าย ขนาด 2 x 2 นิ้ว จำนวน 4 รูป
• ค่าธรรมเนียม ชำระเป็น Money Order เท่านั้น
• ตั๋วเครื่องบิน

เมื่อกลับถึงไทยแล้ว ให้รีบยื่นขอพาสปอร์ตเล่มใหม่ทันที โดยนำ C.I. หรือพาสปอร์ตเล่มเขียว และเอกสารข้างต้นไปยื่นที่กรมการกงสุลได้เลย ค่าธรรมเนียมทำพาสปอร์ตใหม่ในปัจจุบันอยู่ที่ 1,000 บาท (แบบปกติ 5 ปี) หรือ 1,500 บาท (แบบ 10 ปี)

6 เรื่องควรรู้ เตรียมตัวให้พร้อมรับมือ “พาสปอร์ตหาย” ในต่างประเทศ

    แม้จะเป็นเรื่องใกล้ตัวที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่หลายคนมักจะมองข้ามการเตรียมตัวให้พร้อมสำหรับพาสปอร์ตหายในต่างประเทศ หรือแม้แต่ในประเทศไทยก็ตามที หากอยากไปเที่ยวต่างประเทศอย่างมีความสุขในทุกเส้นทาง แนะนำให้เตรียม 6 สิ่งเหล่านี้ให้พร้อมเพื่อความอุ่นใจ นั่นคือ

• สำเนาพาสปอร์ต: ก่อนเดินทางควรทำสำเนาพาสปอร์ตเก็บไว้ในที่ปลอดภัย และควรเก็บไว้แยกจากพาสปอร์ตตัวจริง หรือเก็บเป็นไฟล์ดิจิทัลไว้ในอีเมลล์ หรือคลาวด์ การมีสำเนาพาสปอร์ตจะช่วยลดขั้นตอนและความยุ่งยากในการขอเอกสารเดินทางฉุกเฉินได้อย่างมาก
• ถ่ายรูปพาสปอร์ตไว้ในโทรศัพท์: การถ่ายรูปหน้าพาสปอร์ตที่มีข้อมูลส่วนตัวของคุณไว้ในมือถือ ก็สามารถนำมาใช้ประโยชน์ในกรณีฉุกเฉินได้เช่นกัน
• รูปถ่าย: ควรพกรูปถ่ายหน้าตรงติดตัวขนาด 2 x 2 นิ้ว ไปด้วยทุกครั้ง ทั้งเพื่อยืนยันตัวตนและเผื่อกรณีฉุกเฉินต้องใช้ในการขอหนังสือเดินทางในต่างปนระเทศ
• ข้อมูลติดต่อสถานทูต และสถานกงสุล: บันทึกข้อมูลติดต่อสถานทูต หรือสถานกงสุลไทยในประเทศที่คุณเดินทางไป เผื่อกรณีฉุกเฉินจะได้ไม่ต้องตื่นตระหนกตกใจและแก้ปัญหาได้อย่างรวดเร็ว
• ประกันการเดินทาง: ในกรณีพาสปอร์ตสูญหาย ควรติดต่อบริษัทประกันเพื่อขอคำแนะนำและรับความช่วยเหลือได้อย่างรวดเร็ว แนะนำให้แจ้งความไว้ด้วยเผื่อนำไปใช้เป็นเอกสารสำหรับการเคลมประกันนั่นเอง
• แอปบริการฉุกเฉินสำหรับนักเดินทาง: แนะนำให้โหลดแอป "Thai Consular" ของกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งรวบรวมข้อมูลสถานทูต สถานกงสุลไทยในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก พร้อมระบบขอความช่วยเหลือฉุกเฉินได้โดยตรง

หลังจากจัดการเรื่องพาสปอร์ตเรียบร้อยแล้ว ก่อนเดินทางไปต่างประเทศครั้งต่อไป อย่าลืมเพิ่มความอุ่นใจในทุกการเดินทางด้วยการซื้อประกันการเดินทางจากชับบ์ Chubb Travel Insurance ที่จะช่วยดูแลเรื่องค่ารักษาพยาบาล บริการช่วยเหลือฉุกเฉิน 24 ชั่วโมง หรือจะเป็นการชดเชยไฟลต์ดีเลย์ และความคุ้มครองอื่น ๆ อีกมากมาย โดยมีให้เลือกทั้งประกันการเดินทางต่างประเทศรายเที่ยว หรือรายปี เพื่อให้คุณเที่ยวได้อย่างสบายใจไร้กังวลตลอดทริป สนใจประกันภัยการเดินทางชับบ์ สามารถซื้อได้ผ่านเว็บไซต์หรือโทร. 0 2611 4242

อ้างอิง: USAGov, U.S. Embassy & Consulate in Thailand

คำถามที่พบบ่อย

Q: ถ้าพาสปอร์ตหายในวันสุดท้ายของทริป ยังขึ้นเครื่องกลับบ้านได้ไหม?

A: ได้ แต่ต้องรีบติดต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยทันทีเพื่อขอ Certificate of Identity (C.I.) ซึ่งเป็นเอกสารเดินทางฉุกเฉินสำหรับใช้แทนพาสปอร์ตในการขึ้นเครื่องกลับไทยครั้งเดียว พร้อมแจ้งสายการบินล่วงหน้าว่าจะใช้ C.I. แทนพาสปอร์ต เพราะสายการบินบางแห่งต้องตรวจสอบเอกสารก่อนออกบอร์ดดิ้งพาสให้

Q: พาสปอร์ตหายแต่ยังมีวีซ่าค้างอยู่ในเล่มเก่า จะได้วีซ่าคืนไหม?

A: วีซ่าที่อยู่ในพาสปอร์ตเล่มเก่าที่หายไปนั้นไม่สามารถโอนมายังพาสปอร์ตเล่มใหม่ได้โดยตรง อย่างไรก็ตาม บางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา อังกฤษ และยุโรปกลุ่มเชงเก้น อนุญาตให้ใช้วีซ่าในพาสปอร์ตเล่มเก่าควบคู่กับพาสปอร์ตเล่มใหม่ได้ หากวีซ่านั้นยังไม่หมดอายุ แต่เนื่องจากพาสปอร์ตหายทำให้ไม่มีเล่มเก่า จึงต้องยื่นขอวีซ่าใหม่ตามปกติ แนะนำให้ถ่ายภาพหน้าวีซ่าทุกใบเก็บไว้ในคลาวด์ก่อนเดินทางเสมอ

Q: ถ้าพาสปอร์ตถูกขโมยในต่างประเทศต้องทำอย่างไรก่อนเป็นอันดับแรก?

A: ถ้าพาสปอร์ตถูกขโมย (ไม่ใช่แค่หาย) ให้แจ้งความกับตำรวจท้องถิ่นในทันทีเพื่อขอใบแจ้งความ เพราะต่างจากกรณีหายทั่วไปตรงที่การถูกขโมยอาจนำไปสู่คดีอาญา ใบแจ้งความจะใช้เป็นหลักฐานยืนยันกับสถานทูต บริษัทประกัน และสายการบิน จากนั้นจึงค่อยติดต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยเพื่อขอเอกสารเดินทางฉุกเฉินต่อไป

Q: พาสปอร์ตหายระหว่างเที่ยวบิน (สนามบินแวะพัก) ต้องติดต่อใคร?

A: กรณีพาสปอร์ตหายในสนามบินระหว่างแวะเปลี่ยนเครื่อง ให้แจ้งเจ้าหน้าที่สนามบินทันทีเพื่อดูกล้องวงจรปิดและค้นหาในบริเวณสนามบิน หากไม่พบให้ติดต่อสายการบินเพื่อแจ้งสถานการณ์ จากนั้นติดต่อสถานทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้น ๆ ซึ่งในหลายกรณี ทางสถานทูตสามารถออก C.I. ให้ได้ภายในวันเดียวสำหรับกรณีฉุกเฉิน

Q: ทำ e-Passport (พาสปอร์ตชีพ) หายด้วย ข้อมูลชีวมิติจะถูกนำไปใช้ในทางมิชอบได้ไหม?

A: ข้อมูลชีวมิติ (ลายนิ้วมือ ใบหน้า) ที่อยู่ใน e-Passport ถูกเข้ารหัสด้วยระบบ PKI (Public Key Infrastructure) ที่มีความปลอดภัยสูง ทำให้ไม่สามารถอ่านหรือคัดลอกข้อมูลชีวมิติได้โดยไม่มีกุญแจเข้ารหัสเฉพาะของแต่ละประเทศ อย่างไรก็ตามควรรีบรายงานพาสปอร์ตหายเพื่อให้ระบบบล็อกการใช้งานเล่มนั้นทันที